Książka „Historia Kozaków Zaporoskich” D. Jawornicki

Ta praca wybitnego ukraińskiego historyka, etnografa, folklorysty, archeologa, pisarza, leksykografa, akademika Dmytra Jawornickiego - jest bezcennym pomnikiem rodzimej przedrewolucyjnej historiografii, ważnym źródłem do badania historii ukraińskiego kozactwa.

Pierwszy tom zawiera rozwiniętą charakterystykę wolności kozackich, hydrografii, warunków naturalnych i zasobów regionu. Szczegółowo opisano historię i topografię ośmiu siedzib, skład i strukturę administracyjno-terytorialną Zaporogu, organy władzy i wymiaru sprawiedliwości, rozwój szkolnictwa. Oddzielne rozdziały poświęcono odzieży, życiu codziennym i zajęciom Kozaków, ich strategii i taktyce.

W drugim tomie przedstawiono historię kozactwa zaporoskiego od jego powstania pod koniec XV wieku do 1686 roku. Opisano pochodzenie Kozaków, ich walkę przeciwko rabunkowym najazdom na Ukrainę hord krymskich i tureckich feudałów, wyprawy lądowe Kozaków zaporoskich na Krym i morskie - do Turcji. Znaczna uwaga poświęcona jest badaniu udziału Kozaków zaporoskich w powstaniach ludowych przeciwko szlacheckiej Polsce, wojnie wyzwoleńczej pod wodzą Bohdana Chmielnickiego w latach 1648-1654.

Trzeci tom obejmuje złożony i dramatyczny okres w historii Sicz Zaporoskiej (1686–1734). W nim przedstawiono udział Kozaków zaporoskich w wojnie rosyjsko-tureckiej i w wojnie ludowej na Ukrainie przeciwko inwazji armii szwedzkiej. Opowiada o przejściu części Kozaków zaporoskich na stronę Karola XII, rozbiciu Sicz Zaporoskiej przez wojska rosyjskie i ucieczce masy Kozaków zaporoskich w granice Chanatu Krymskiego, życiu i codzienności Kozaków zaporoskich w Siczach Oleszkowskiej, Czertomłyckiej i Kamieńskiej, powrocie Kozaków zaporoskich na Ukrainę i założeniu w uroczysku Bazawłuk nad Dnieprem Nowej Sicz.

Trzy tomy zebrane w jedną książkę. Jest ona przedstawiona w formie podarunkowej. Skórzane oprawy ręcznie robione są bogato zdobione złotym i ślepym tłoczeniem, ozdobione metalową nakładką z wizerunkiem kozaka Mamaja, która pokryta jest warstwą srebra. Na trójstronny obcięcie naniesiono kolorowe obrazy o tematyce kozackiej.